6–10 YAŞ GRUBU ÇOCUKLARDA FİZİKSEL-FİZYOLOJİK ÖZELLİKLER VE EGZERSİZ

6–10 YAŞ GRUBU ÇOCUKLARDA FİZİKSEL-FİZYOLOJİK ÖZELLİKLER VE EGZERSİZ

 

            Fiziksel ve Fizyolojik Özellikler

            Gallahue’ye göre bu yaş dönemi, çocuklarda gelişim dönemlerinden son çocukluk dönemi içinde yer almakta olup; psikomotor gelişim dönemi sporla ilişkili hareketler evresini yaşamaktadır.

            Fiziksel gelişim açısından bu dönemde kızlar ve erkekler arasında büyüme kalıpları yönünden fazla bir fark bulunmamaktadır, yani en az olduğu dönemdir. Bu dönemde boy ve ağırlıktaki artış yavaş fakat sürekli, düzenli ve dengeli bir biçimde sürer. Yıllık boy artışı yaklaşık olarak 5.5 cm.’dir. Bu dönemde çocukların beden yapısında küçük değişimler vardır. Yavaş ve sabit büyüme ile tanımlanan bu yıllarda çocuk oyun ve sporlarda daha iyi öğrenmeye ve daha olgun düzeyde hareket edebilmeye başlar. Duyu ve motor sistemleri arasındaki koordinasyon gelişimini sürdürür. Boy, ağırlık ve beden yapısındaki yavaş değişme, bu dönemde çocuğa bedenini daha iyi tanıma ve kullanma imkanı sağlar ve dolayısıyla çocuk koordinasyon ve kontrol gerektiren becerilerde büyük aşamalar kaydeder. Çocuğun oyun ve spordaki performansı giderek olgunlaşır. Birey artık olgun hareket kalıplarını birleştirerek sporla ilişkili becerilerde kullanmaya başlar. Bir önceki evrede gelişen temel hareket yetenekleri çeşitli oyunlarda daha doğru ve kontrollü olarak uygulanmaya başlar. Bu dönemde çocuğun kendisini belli bir etkinlikle sınırlayıp uzmanlaşmaya yöneltmemesine dikkat edilmelidir. Bu evrede becerilerin sınırlandırılması daha sonraki evreleri olumsuz etkileyebilir.

            Bu dönemde 7 yaşında bir çocuk ortalama 24 kg., 10 yaşındaki ise 35 kg.; yine 11 yaşında bir kız çocuğu ortalama 35.2 kg., erkek çocuğu da 35.7 kg. kadardır. Toplam vücut ağırlığının % 21-29’unu yağ dokusu oluşturmaktadır.

            Bu yaşlardaki çocukların algısal yetenekleri artan düzeyde gelişme içerisindedir. Duyu-motor sistemler, önceki yaşlara oranla yüksek bir biçimde uyum içerisinde çalışmakta, dönemin sonuna doğru kendisi için daha önce zor gelen çeşitli becerileri uygular hale gelmektedir. Mesela, hızla gelen bir topun yakalanması yaş, artan görsel algılama, reaksiyon ve hareket zamanı gibi özellikler sayesinde gelişmektedir.                       

            Çocuklarda, varolan belirli fiziksel ve fizyolojik potansiyellerin belirlenmesi, belirlenen potansiyeller doğrultusunda onların ihtiyaçları da dikkate alınarak egzersiz programları hazırlanması ve belirli aralıklarla ölçümlerin tekrarlanarak programların amaçlarına ulaşıp ulaşmadığının kontrol edilmesi açısından fiziksel uygunluklarının belirlenmesi önemlidir. Fiziksel uygunluk kalbin, damarların, akciğerlerin ve kasların en yüksek verimlilikle çalışma kapasitesidir. Basit olarak günlük işleri zorluk hissetmeden yapabilme olarak da tanımlanabilir. Fiziksel uygunluk psikolojik zindelik, kardiyovasküler sistem dayanıklılığı, fiziksel kapasitelerin gelişmesi ve sportif etkinlikleri iyi yapabilme gibi özellikleri de içerir. Kısaca hem sağlıkla hem de beceri ile ilişkili ögeleri kapsar. Bunlar kalp-dolaşım sistemi dayanıklılığı (VO2max), güç, kuvvet, dayanıklılık, sürat, esneklik (hareketlilik), vücut kompozisyonu, çeviklik, denge ve koordinasyon (beceri) olarak belirlenebilir. Tablo 1’de 6-10 yaş çocukların fiziksel ve fizyolojik bileşenlerinde oluşan değişimler özetlenmiştir.

Tablo 1.  6-10 Yaş Çocukların Fiziksel ve Fizyolojik Bileşenlerinde Meydana Gelen Değişimler.

Değişkenler

Gelişim Özelikleri

Boy Uzunluğu

Yılda yaklaşık 5-6 cm uzarlar

Vücut Ağırlığı

Yılda yaklaşık 3-3.5 kg artar

Aerobik Dayanıklılık (VO2 max)

Devamlı artış yaşanır, yaşa bağlı olarak max 1-1.5 L/dk’dır. 

48-50 ml/kg/dk. kız ve erkek çocuklarda mutlak değerler bakımından eşittir

Anaerobik Dayanıklılık

PFK enzimi yetişkinlere oranla oldukça düşüktür, ATP konsantrasyonu puberte döneminden önce en yüksek düzeyine erişir, max kas ve kan laktatı, kas glikojeni ve kg başına maxO2 borcu yaşa bağlı artar

Kassal Dayanıklılık

Yetişkinlere göre düşüktür.  Kalp atım sayıları fazla, kan dolaşım kapasiteleri düşüktür.

Güç

Yıllık artış gösterir ve erkekler kızlardan daha iyidir. Sıçrama gelişimleri artar

Kuvvet

Yaşla birlikte artar

Sürat

Hızlı gelişir. Yaşa bağlı olarak hareket frekansı, reaksiyon sürati artar, Sürat gelişimleri sürekli artar ve eğitime bağlı olarak koşu hızı yaklaşık 1.16 m/sn gelişir. 6-7 yaş civarına kadar kız-erkek eşit, sonra erkekler daha iyidir. Gelişim yılda 1 ft/sn’dir.

Esneklik

Yaşla birlikte azalma gösterir

Çeviklik

Yaşla birlikte her iki cinste de hızlı bir gelişim gösterir

Denge

Yaşla birlikte doğrusal olarak artar

Vücut Kompozisyonu

Toplam vücut ağırlığının %21-29’u yağ dokusudur. Vücut yağ yüzdesi %15-20 arasında göreceli olarak değişir

Max Kalp Atım Sayısı

180-234 atım/dk arasındadır

Solunum Sayısı ve Hacmi

Sayısı: 22-25/ dk, Hacmi: 180-200 ml’dir

            Egzersiz

            6-10 yaşlarındaki çocuklar olgun hareket kalıplarını birleştirerek sporla ilişkili becerilerde kullanmaya başlarlar. Daha önceki yaşlarda gelişen temel hareket yeteneklerini çeşitli oyunlarda daha doğru ve kontrollü uygularlar. Bu yaşlarda verilen egzersizlerde, temel hareketlerin daha karmaşık ve özel biçimlerde uygulanması önemlidir. Çocuklar, bu yaşlar boyunca artan yetenekleriyle aktif bir biçimde çok sayıda hareket becerisini keşfetme ve birleştirme sürecine girdiklerinden; aileleri, öğretmenleri ve antrenörleri, onların sporla ilişkili yeteneklerini denemesi ve geliştirmesi konusunda yardımcı ve yönlendirici olmalıdırlar. Bu yaşlardaki çocukların beceri ve yeterlilik düzeyi sınırlı, ilgi düzeyi ise yüksek ve çeşitlidir. Dolayısıyla, çocukların kendilerini belli bir etkinlikle sınırlayarak uzmanlaşmaya yönlenmemelerine dikkat edilmelidir. Çünkü bu yaşlardaki çocukların becerilerinin sınırlanması, daha sonraki yaşlarda becerilerini olumsuz etkileyebilir.

Sportif aktivitelerin, çocukların fiziksel ve fizyolojik gelişimleri üzerinde olumlu etkiler oluşturduğu çeşitli araştırmalarda belirtilmektedir. Düzenli egzersiz, organizmada azot tutuşunu ve protein sentezi arttırmakta, bu da büyümeyi uyarmaktadır. Yine fiziksel aktiviteler, çocukların vücut kompozisyonu üzerinde olumlu etkiler göstermekte; fiziksel olarak aktif olan çocuklar olmayanlara oranla daha az yağlı vücut kitlesine sahip bulunmaktadırlar.  Amerika’da çocuklar, fiziksel aktivite ve halk sağlığı adıyla yapılan bir çalışmada, çocukların daha önceki yıllara göre daha inaktif ve obez oldukları ve bunun da diabet, hipertansiyon ve kardiyovasküler rahatsızlıklar gibi risk faktörlerini arttırdığı, bu olumsuzlukların sedanter yaşamla ilişkili olduğu ifade edilmiştir. Düzenli egzersizlerin solunum ve dolaşım sistemini geliştirdiği, egzersiz sonrası toparlanmanın düzenli egzersiz yapanlarda daha hızlı olduğu belirtilmektedir. Bununla birlikte egzersizin, çocuklarda kemik genişliği ve mineralizasyonunu artırırken hareketsizliği azalttığı ve kemik gelişimi üzerine olumlu etkileri bulunduğu bilinmektedir.

Çocuklar boyu küçük, kilosu düşük bir yetişkin değildir. Bu nedenle büyüklerin antrenman kalıplarının yontulup kırpılarak onlara uygulanması diye bir şey söz konusu olamaz. Yetişkin ve çocukların organlarının olgunluk dereceleri arasında önemli farklılıklar bulunmaktadır. Dolayısıyla, gelişmekte olan çocuk ve gençlerde omurlara fazla yüklenmekten sakınılmalıdır. Bu yaşlarda aşırı yüklenmeler, omurgada şekil bozuklukları ve kemik deformasyonlarına, büyümede duraksamalara, göğüs kafesinde şekil bozukluklarına ve bütün bunların sonucunda da hareket yeteneğinde kısıtlamalara neden olabilir. Bunun için çocukların egzersiz türü ve yüklenme yoğunluğunun belirlenmesi amacıyla, Tablo 2’de çocukların branşlara göre spora başlama yaşları verilmektedir.  Egzersiz seçimi ve planlamasının bu kriterlere göre yapılması çocukların sağlıklı bir şekilde büyümesi ve gelişimi açısından son derece önemlidir.

Tablo 2. Çocukların Branşlara Göre Spora Başlama Yaşları

Spor Dalı

Başlama Dönemi

Hazırlık Dönemi

Özel Çalışmalar Dönemi

Jimnastik-Kano-Tramplen-Buz Pateni vb.

7-12

13-15

15 yaşından itibaren

Genelde çabuk kuvvet isteyen spor dalları (Sürat koşuları-Halter-Bisiklet-Uzun mesafe koşuları vb)

10-12

13-16

16 yaşından itibaren

Genelde dayanıklılık isteyen spor dalları (Kürek-Bisiklet-Uzun mesafe koşuları vb)

12-14

14-16

16 yaşından itibaren

Genellikle kompleks olup bedensel güç gerektiren spor dalları (Mücadele sporları)

10-13

14-16

16 yaşından itibaren

Yüzme

5-8

9-14

15 yaşından itibaren

 

08/01/2021 -118 defa görüntülendi


YUKARI